فایل با فرمت ورد و قابل ویرایش می باشد

 

باروری با تخمک اهدایی و بررسی مشروعیت و آثار آن در فقه اسلامی

سعید نظری توکلی

 

چکیده

استفاده از تخمک اهدایی یکی از روشهای کمکی تولید مثل است که زمینه باروری خانوادههای نابارور را فراهم میکند. گرفتن تخمک از بانک تخمک از جنبههای مختلف پزشکی، فقهی )حقوقی( و اخلاقی قابل بررسی است. در این مقاله بر آن هستیم تا مشروعیت یا عدم مشروعیت استفاده از این روش درمان ناباروری را بر اساس آموزههای فقه اسلامی ارزیابی و تحلیل کنیم. همچنین معلوم کنیم که رابطه خویشاوندی میان کودک و کدامیک از دو زن اهداکننده تخمک و زن نابارور برقرار است.

خدشهپذیری دلایل مشروعیت استفاده از تخمک اهدایی از یکسو، نادیدهگرفتهشدن حق کودک، برهمخوردن روابط خویشاوندی و لزوم استفاده از اندامها و مایعات جنسی در کانون خانواده، سبب میشود تا استفاده از تخمک اهدایی را برای درمان ناباروری نامشروع بدانیم. همچنین کودک تنها با زن اهداکننده تخمک رابطه خویشاوندی فرزندی ـ مادری داشته، هیچ پیوند خویشاوندی با زن نابارور ندارد.

 واژگان کلیدی 

باروری، تخمک اهدایی، باروری با تخمک اهدایی، مشروعیت باروری با تخمک اهدایی

مقدمه

تمایل به بقای نسل، هرچند یک نیاز غیر جسمانی است، ولی بدون داشتن سلامت جسمانی دستنایافتنی است. طبیعی است اگر هریک از زن و مرد یا هر دو از چنین سلامتی برخوردار نباشند، فرصت تولید مثل را از دست خواهند داد، هرچند تمایل روحی ـ روانی آنها برای تولید مثل همچنان باقی است، وجود این خواست درونی از یکسو و دستنایافتنی بودن آن از سوی دیگر، زمینه پیدایش ناملایمات روانی و رفتاری زیادی را فراهم میکند که از جمله آن فروپاشی خانواده است، امری که در دو سطح فردی و اجتماعی به مصلحت نیست.

بالابردن آستانه تحمل روانی زن و شوهر برای پذیرش ناباروری خود به واسطه وجود سایر کارکردهای ازدواج، همچنین پذیرش فرزندخواندگی و بر عهدهگرفتن سرپرستی کودکان بیسرپرست یا بدسرپرست، هرچند از دیرباز مورد توجه خانوادههای نابارور بوده است، اما هیچگاه نتوانسته مشکل نداشتن فرزند را به طور کامل حل کند.

از این رو جامعه پزشکی کوشیده است تا با استفاده از یکی از سه راه: درمان دارویی، جراحی و درمانهای کمکی تولید مثل، مشکل نداشتن فرزند را برای خانوادههایی که تمایل به داشتن فرزند دارند را برطرف کند، اما از آنجا که درمانهای دارویی، همچنین اعمال جراحی، سهم زیادی در درمان ناباروری ندارند، درمانهای کمکی تولید مثل )ARTs(1 یعنی تکنیکهایی که با دستکاری در اسپرم یا تخمک، میزان حاملگی و تولد زنده را افزایش میدهند4، اهمیت بیشتری پیدا کردند.

بر اساس یافتههای پزشکی، بارداری و تشکیل جنین، تنها پس از فراهمآمدن شرایط لازم برای آن به وجود میآید، یعنی تولید اسپرم کافی با خصوصیات طبیعی، امکان خروج اسپرم از مجاری تناسلی، امکان ورود اسپرم به داخل لولههای رحمی، قدرت تخمدان برای تخمکگذاری، قدرت اسپرم برای بارورکردن تخمک و قدرت رشد و جایگزینی تخمک بارورشده در رحم .)فلاحیان ،1111 ش(.

اخلال در هریک از این شرایط میتواند زمینه ناباروری1، یعنی «عدم وقوع حاملگی در طول یک سال انجام مقاربت، بدون استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری» یا زمینه عقیمی2، یعنی «عدم امکان حاملگی برای همیشه» را برای هریک از مرد و زن یا هر دوی آنها فراهم کند .)فلاحیان ،1111 ش(.

هرچند عامل مردانه به دو شکل عقیمی نسبی5 و عقیمی کامل6 در بیشتر موارد ،شایعترین علت ناباروری است ،)سالدر ،1111 ش(. اما زنان نیز به این دلایل میتوانند نابارور باشند: فقدان تخمدان، عدم تخمکگذاری، وجود موانع در رسیدن اسپرم به لوله رحم، عدم مهاجرت سلول تخم یا عدم لانهگزینی آن در جداره رحم7، هرچند در این میان، سندرم تخمدان پلیکیستیک1 شایعترین علت ناباروری ناشی از عدم تخمکگذاری در زنان است .)هامبورگ ،1111 ش(.

به هر حال، هرگاه عامل زنانه در ناباروری مؤثر باشد و امکان استفاده از سایر روشهای کمکی تولید مثل نیز فراهم نباشد، میتوان با استفاده از تخمک اهدایی، زوج نابارور را فرزنددار کرد .

باروری با تخمک غیر همسر9 در جایی است که شوهر دارای اسپرم سالم و متحرک به اندازه کافی است، اما زن با وجود داشتن رحم11 سالم، فاقد تخمک است یا تخمک با قابلیت باروری ندارد. در این صورت، میتوان به دو شکل، زن و شوهر را صاحب فرزند کرد:

1ـ لقاح خارج رحمی اسپرم شوهر با تخمک اهدایی و تزریق تخمک بارورشده11 یا جنین حاصل به رحم همسر؛

4ـ تزریق تخمک غیر خودی به رحم همسر و لقاح داخل رحمی اسپرم شوهر با آن.

در این نوع باروری، هرچند استفاده از تخمک تازه قابل تصور است، اما در بیشتر موارد از تخمک منجمدشده که در بانک تخمک نگهداری میشود،14 استفاده میگردد. )شوهم، 1173 ش(.

اهداکننده تخمک11 همچون اهداکننده اسپرم12 باید دارای شرایطی باشد.

مشخصات ظاهری وی همچون: قد، وزن، رنگ مو، رنگ چشم، گروه خونی و برخی اطلاعات جانبی همانند ویژگیهای نژادی و فرهنگی، میزان تحصیلات، وضعیت سلامت عقلانی، مذهب، شغل، عادات و علاقههای با ارزش او باید یادداشت شود.

باروری با تخمک غیر همسر از نظر حقوقی در دو مرحله قابل بررسی است:

مشروعیت و عدم مشروعیت آن )حکم تکلیفی(؛ آثار حقوقی ناشی از انجام آن )حکم وضعی.(

1ـ باروری با تخمک اهدایی و بررسی حکم تکلیفی آن

11– مشروعیت استفاده از تخمک اهدایی: باروری با تخمک غیر همسر ،از نظر حکم تکلیفی تابع باروری با اسپرم اهدایی است و دلایلی که درباره جواز یا حرمت استفاده از اسپرم غیر همسر وجود دارد، درباره باروری با تخمک اهدایی نیز قابل استناد است. برخی از مهمترین دلایلی که میتوان برای اثبات مشروعیت استفاده از تخمک اهدایی به آن استناد کرد از این قرار است:

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “دانلود فایل ورد مقاله- باروری با تخمک اهدایی و بررسی مشروعیت و آثار آن در فقه اسلامی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: