فایل با فرمت ورد و قابل ویرایش می باشد

 

سیدمسلم حسینی ادیانی١

(تاریخ دریافت مقاله: ٢١/١٢/٩٥ ـ تاریخ پذیرش مقاله: ٢٥/٩/٩٦)

 

چکیده

یکی از عوامل مؤثر در استنباط احکام شرعی نقش زمان و مکان است، از دستاوردهای عنصر زمان پاسخگوئی به مسائل مستحدثه فقهی است، یکی از ملاکهای حق فسخ نکاح در عیوب زوجین، ضرر و زیانی است که از لزوم عقد گریبان گیر طرف دیگر می شود. از سوی دیگر با توجه به پیشرفت شگرف دانش پزشکی در درمان بعضی از عیوب فسخ نکاح و همچنین پیدایش برخی از عیوب و  بیماریهای مسُریِ و خطرناک دیگر؛ با این پرسش ها مواجه  میشویم: آیا با وجود ملاک ضرر در ابتلاء زوج به عیوب ـ  غیرجنسی ـ مسُرِی و خطرناک برای زوجه حق فسخ نخواهد بود؟ آیا در صورت درمان برخی از عیوب جنسی و غیرجنسی و خارج شدن آن ازعنوان عیب؛ خیار فسخ ساقط نخواهد شد؟ آیا در صورت ابتلاء یکی از زوجین به بعضی از بیماری های مسُریِ و مُهلِک نوظهور برای طرف دیگر حق فسخ نخواهد بود؟ این مقاله درصدد یافتن پاسخ پرسش های پیشگفته است.

 

کلید واژه ها: افضا، تدلیس، جب، جنون، عیوب، فسخ نکاح، قرَنَ

 

 

مقدمه

نکاح از قراردادهای مقدس در همه جوامع بشری است که براساس آن نهاد خانوادهشکل می گیرد، از آنجا که این قرارداد بین زن و مرد به انگیزه تحقُّ ق زوجیت منعقد می شود؛ جزء معاملات به معنی الاعم و از سِنخ عقود لازم است، متعاقدیَن در عقود لازم باید برطبق آیه شریفه “یا ایها الذین اوفوا بالعقود…” [١، ج٥، آیه١]. به مقتضای عقد پای بند باشند؛ و نمی توانند همانند عقود جایز هر وقت خواستند  آنرا برهم زنند؛ ولی گاهی  پایبندی به عقود لازم موجب ضرر و زیان به یکی از متعاقدین است، که در اینجا شارع مقدس در مقام دفع زیان و ضرر اجازه داده که طرف متضرر تنها درصورت وجود یکی از موجبات خیار عقد را بر هم زند؛ تا از زیان و ضرری که در پای بندی عقد بر او وارد می شود؛ رهائی یابد. مثل خیار غَبن؛ خیار تدلیس؛ خیار شرط؛ خیار تأخیر؛ خیار رؤیت و…  ولی بسیاری از این خیارات که در عقود لازم دیگر جاری می باشند در عقد نکاح جاری نمی شوند؛ مثلاً زن و شوهر  نمیتوانند به استناد مغَبون شدن در مهر پیمان راجع به میزان مهر یا نکاح را فسخ کنند؛ یا نمی توانند در نکاح شرط خیار فسخ کنند، مثلاً زوجه بگوید “زوَّ جتک نفَسیِ علی ان یکونَ لیَِ الخیارُ ثلاثةَ ایام….” ولی  پارهای از خیارات که با طبیعت اجتماعی نکاح سازگار  مینموده در این عقد پذیرفته شده است؛ و قانونگذار عقد نکاح را در مورد عیب، تخلفُّ  از شرط صفت خواه صفت کمال و یا عدم نقص  و تدلیس ـ١ البته تدلیس مورد اختلاف است ـ قابل فسخ اعلام کرده است.

 

پیشینه تحقیق و نوآوری های پژوهش

از دیر زمان بین فقهای امامیه درتعداد عیوب مجوز فسخ در زنان و مردان و عیوب مشترک زوجین اختلاف نظر وجود داشته است، بگونه ای که مشهور بین قدما فقط جنون از عیوب مشترک بوده است؛ در مقابل قاضی ابن براج (د. ٤٨١ق) برََص و جُذام و عمی را بر جنون افزوده و ابن جنید اسکافی (د. ٣٨١ق) عَرجَ و زنا را نیز بر آن ها اضافه کرده و از عیوب مشترک شمرده است؛ تا اینکه در بین متاخرین افرادی چون علامه حلی (د. ٧٢٦ق) فاضل مقداد (د. ٨٢٦ ق) محقق کرکی (د. ٩٤٠ ق) و شهید ثانی (د.

٩٦٦ ق) … دیدگاه ابن جنید و ابن براج در برص و جذام را تقویت و برآن اقامه دلیلکردند؛ و از فقهای معاصر علامه آل کاشف الغطا (د. ١٣٧٣ق) نیز جذام و برص را ازعیوب مشترک شمرده است؛ ولی در این مباحث سخنی از عیوب غیرمنصوصه و نوظهورنیست و همچنین ـ جز از شیخ الطائفه و قاضی ابن براج ـ سخنی از دیگران در صورت درمان پذیر شدن عیوب مجوز فسخ و دادن فرصت درمان ـ در غیرعَننَ ـ نمی باشد. آیة ﷲ مکارم شیرازی در بررسی هایشان هر سه جهت را مورد بحث قرار داده و دیدگاه  فقهی اشان را بیان کردند.

تحقیق حاضر ضمن استفاده از تحقیقات پیشینیان؛ حاوی نوآوری هایی در تقسیم عیوب؛ تأملی در عیوب؛ تبیین نقش تدلیس، تجمیع ادله و… مبحث اصلی مقاله را با تفکیک در سه عنوان: بررسی عیوب مشترک: درمان پذیرشدن برخی از عیوب و فرصت درمان؛ و حکم عیوب نوظهور ساماندهی کرده و برای هر یک دلائل و مستنداتی را اقامه کرده است؛ تحقیق حاضر هرچند ناقص؛ می تواند گامی کوتاه در فراهم کردن شرائط برای اصلاح یا افزودن  تبصرههائی بر مواد. ١١٢٢ و ١١٢٣ قانون مدنی جمهوری اسلامی باشد؛ تا دیدگاه فقهی غیر مشهور رنگ قانونی به خود گیرد؛ زیرا دیدگاه اقلیت اگر مستند به ادله شناخته شده فقه باشد نیز از فقه امامیه و  میتواند براساس مصالحی مبنا و اساس قانون قرارگیرد؛ چنانکه ماده ١٠٦٩ در عدم مبطلیت شرط خیار فسخ در عقد نکاح؛ و ماده ١١٥٨ در حداکثر مدت حمل بر طبق دیدگاه اقلیت است؛ و اخیراً (ت.٨/٩/١٣٨٢) ماده ١١٦٩در مدت حضانت؛ و (ت.٢١/١٢/١٣٨٧) ماده ٩٤٦ در ارث زوجه بر طبق دیدگاه اقلیت تغییر یافته است.

 

خیارات جاری در عقد نکاح و قلمرو آن ها  

در عقد نکاح سخن از جریان سه خیار است: الف) خیار شرط ـ یا تخلف از شرط ـ در مواردی است که یکی از طرفین وجود صفت کمال مثل باکره بودن زوجه، یا دکتر و مهندس بودن شوهر؛ یا داشتن فلان  مدرک تحصیلی؛ یا از فلان خانواده بودن را شرط کرده باشد؛ یا عدم نقص را مثلاً ثیِّ به نبودن زوجه، یا عدم اعتیاد

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “دانلود فایل ورد مقاله- باز پژوهی در عیوب مجوز فسخ نکاح”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: