فایل با فرمت ورد و قابل ویرایش می باشد

 

 

بحران یمن: جدال ژئوپلیتیکی محور محافظه کاری  با محور مقاومت اسلامی

سید شمس الدین صادقی

 کامران لطفی

تاریخ دریافت 21/22/2931                  تاریخ پذیرش 12/1/2932

 

چکیده

از دستاوردهای مهم امنیتی انقلاب اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه، تقویت محور مقاومت اسلامی و بخصوص تحکیم پیوند شیعیان در منطقه­ خاورمیانه است. قدرت گیری شیعیان در عراق، رشد حزب الله در لبنان و گسترش مبارزات  شیعیان بحرین، در پیوند با ایران سبب نگرانی امنیتی پادشاهی سعودی شده است؛ چرا که بخش عمده­ای از جمعیت مناطق شرقی عربستان که عمده­ترین ذخایر نفتی این کشور در آنجا قرار دارد را شیعیان تشکیل داده اند که عربستان در برابر ایدئولوژی جمهوری اسلامی ایران نفوذ پذیر و آسیب پذیر ساخته است. فارغ از این چشم انداز منطقه ای این مقاله بر کشمکش ایران و عربستان در حوزه یمن متمرکز است. در این راستا پرسش این مقاله این است که برجسته ترین هدف عربستان سعودی از حمله نظامی به یمن چیست؟ در پاسخ این فرضیه مطرح است که عربستان سعودی با هدف موازنه سازی در مناسبات قدرت منطقه ای و نیز تضعیف محور مقاومت، یمن را مورد تهاجم نظامی قرار داده است.

 

 

مقدمه

منطقه خاورمیانه در طول دوران جنگ سرد، همواره شاهد تحولات و دگرگونی هایی بوده که امنیت و سیاست در سطح بین المللی را به شدت متأثر کرده است. در دوره پس از جنگ سرد نیز تحولات مهمی در این منطقه ر خ داده که بر ساختار قدرت و امنیت بین المللی تأثیری جدی داشته است. از جمله این تحولات، حمله نظامی عربستان سعودی و متحدان این کشور به یمن است. مسئله این پژوهش بررسی علل این تهاجم نظامی و نیز مشخصه هایی از کشور یمن است که تغییر درساختار قدرت

و هویت آن باعث تحول در ژئوپلیتیک منطقه و رویکردهای بازیگران خاورمیانه ای ازجمله ایران و عربستان شده است. در این بین، بحران در ساختار سیاسی عربستان   سعودی از یکسو و تقویت محور مقاومت با مرکزیت جمهوری اسلامی ایران از سوی دیگر، فضای ملتهب و  پرتنشی را در روابط مقامات ریاض با تهران و دیگر همسایگان و از جمله یمن ایجاد نموده است بعلاوه اینکه با رخداد انقلاب اسلامی ایران و پررنگ تر شدن هویت شیعی نیز، زمینه برای تقابل بیشتر و اصطکاک قدرت میان ایران و عربستان، بیش از پیش فراهم شد. در عین حال پیوستگی های ژئوپلیتیک و رقابت در منطقه بر پایه کسب قدرت و هژمونی نیز بر رویارویی این دو کشور افزوده است. لازم به ذکر است که ایران و عربستان دو قدرت تاثیرگذار جهان اسلام در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس هستند و هرکدام برای خود نقشی برتر در تحولات منطقه ای قائل هستند. با توجه به این مهم، پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که عربستان سعودی از حمله به یمن چه اهدافی را در منطقه تعقیب می نماید؟ فرضیه پژوهش: عربستان سعودی با هدف موازنه سازی در مناسبات قدرت منطقه ای و تضعیف محور مقاومت، یمن را مورد تهاجم نظامی قرار داده است. متغیرها: الف( مستقل: موازنه سازی در مناسبات قدرت منطقه ای و تضعیف محور مقاومت. ب( وابسته: حمله عربستان سعودی به یمن. دراین تحقیق، ازروش” تبیین ع ل ی”، بهره گرفته شده است؛ چراکه می خواهیم علت حمله عربستان سعودی به یمن را مورد

بررسی قرار دهیم. اما در رابطه با سوابق و ادبیات تحقیق نیز می توان به آثار ذیلاشاره نمود:

  1. 1. اصغر جعفری ولدانی در پژوهشی با عنوان: «عربستان و رؤیای تسلط بر یمن»، این مسئله را مطرح نموده است که عربستان سعودی طرح تسلط بر استان حضرموت یمن به علت دسترسی آن به دریاهای آزاد و طرح تجزیه یمن به علت مجاورت آن با تنگه باب المندب را دنبال نموده است؛ چرا که دولت یمن یک دولت درمانده است و این در واقع آرزوی دیرینه عربستان بوده است )جعفری ولدانی:1811(.

2.مجتبی عطارزاده در پژوهشی با عنوان: «یمن و چالش با عربستان؛ اعمال حاکمیت ملی، ابراز هویت مستقل»، معتقد است که ریشه بحران میان دو کشور بیش از هر

چیزی ناشی از اموری نظیر تلاش دولت ها جهت ابراز هویت، استقلال مل ی و حفظ  موقعیت برتر خود در نظام بین الملل است )عطارزاده:1811(.

  1. 8. علی طاهایی در پژوهشی با عنوان: «نقشه سعودی ها برای یمن»، معتقد است که عربستان سعودی بروز هرگونه نشانه ای از تشکیل یک جمهوری در کنار مرزهایش را خلاف منافع ملی خود می داند؛ چرا که این امر می تواند تأثیرات زیادی بر مردم عربستان جهت مطالبه کردن حقوق و آزادیشان داشته باشد. از این رو انتظار می رود که سعودی ها پس از پایان درگیری های شمال یمن به دنبال تجزیه سرزمینی یا قومی این کشور برآیند )طاهایی:1811(.
  2. 4. اصغر جعفری ولدانی در پژوهشی باعنوان: «عربستان؛ نگاه به یمن»، به بررسی مسئله ریشه های تاریخی ادعاهای ارضی و اختلافات مرزی دو کشور پرداخته است.

آنچه که به عنوان نتیجه این پژوهش مطرح شده است آن است که سعودی ها نمی توانند رهبران یمن را مجبور به پذیرش ادعاهای ارضی خود نمایند و مذاکرات سیاسی بهترین راه حل جهت حل و فصل اختلافات دو کشور است )جعفری ولدانی:1832(. لازم به ذکر است که هدف از انجام این پژوهش دست یابی به شناخت صحیحی از مجموعه عواملی است که سبب گردیده است عربستان سعودی با حمله به یمن محور مقاومت اسلامی را تضعیف نماید، تا از  قب ل این مسئله،مشکلات داخلی خود را توجیه نماید.

2. چارچوب نظری

متناسب با موضوع تحقیق، چارچوب نظری این پژوهش برگرفته از نظریه موازنه قوا می باشد. از م نظر تبارشناسی، ریشه ” نظریه موازنه قوا”، به آرای متفکرین مکتب رئالیسم کلاسیک یعنی افرادی نظیر توماس هابز، هانس مورگنتا و کنت والتز در دوران جدید باز می گردد. به زعم متفکرین نوواقع گرا، دولت ها همواره به دنبال 11 رقابت بر سر دستیابی به قدرت بیشتر در یک سیستم جهانی آنارشیک هستند. از این رو درمطالعات سیستمیک، نظریه-پردازان این حوزه به دنبال تحلیل دو مقوله توزیع  28قدرت و 72:5002,شناسایی Kocharyanمنابع آن در عرصه روابط بین الملل هستند )Devotta and

(. ارنست بی.هاس برای اصطلاح توازن قدرت دست کم هشت معنای متمایز مطرح کرده است:1. هرگونه توزیع قدرت 2. نوعی فرآیند تعادل یامتوازن سازی 8. استیلا یا طلب استیلا 4. ثبات و صلح در حالت اتفاق قدرت ها 5.

بی ثباتی و جنگ 6. سیاست مبتنی بر قدرت به معنی اعم 3. نوعی قانون جهان شمول تاریخی 1. نوعی نظام و راهنما برای سیاست گزاران. توازن قدرت به عنوان یک وضعیت یا نوعی شرایط و به منزله گرایشی جهان شمول یا قانون رفتار دولت ها به عنوان راهنمای سیاست مداران و به عنوان نوعی شیوه حفظ نظام که خاص برخی از انواع نظام بین المللی است تفسیر می شود )دوئرتی و فالتزگراف،1814: 66(. نظریه موازنه قوا عمدتا  صورت بندی اتحادها را میان تعدادی از بازیگران در صحنه روابط بین الملل جهت مقاومت در برابر تهدیدات سایر دولت ها و ائتلاف ها و نیز وضعیت دولت هایی که نسبت به توزیع قدرت که غالبا  با دو مؤلفه ناامنی و بی اعتمادی در فضای آنارشیک نظام بین الملل همراه است را تحلیل و توصیف می کند )6:5891,Tziampiris,2015:82 Walt(. قابل ذکر است که تأکید عمده نظریه موازنه بر بهره گیری از قدرت نظامی و قابلیت های ناشی از آن است )Ross,2006:185(.

 نظریه موازنه قوا بر این ایده تأکید دارد که منابع قدرت نظامی و حتی اقتصادی بهطور نسبی می تواند در تعیین جایگاه بازیگر در میان قدرت های بزرگ در عرصه نظام بین الملل نقش تعیین کننده ای داشته باشد. هدف اصلی این نظریه آن است که تضمینی را ایجاد کند که توزیع قدرت در نظام بین الملل به سلطه یک دولت واحد نیانجامد )Naseer and Amin,2011:3(. دیگر هدف نظریه موازنه قوا، ارائه مدلی از ائتلاف میان دولت ها جهت تجمیع توانمندی های آن است که از  قب ل این مسئله، تهدیدات، توسعه طلبی قدرت و نیز معضلات امنیتی برای سایر بازیگران کاهش یابد

)Hawang,2003:96(. سومین هدف نظریه مذکور آن است که بکارگیری این نظریه به  استقلال دولت ها و ایجاد مساوات میان آن ها منجر شود )416Kingsbury,2002:(.

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “دانلود فایل ورد مقاله- بحران یمن: جدال ژئوپلیتیکی محور محافظه کاری با محور مقاومت اسلامی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: