فایل با فرمت ورد و قابل ویرایش می باشد

 

حقوق كودكان در اهداي گامت 

 

دكتر سيد طه مرقاتي: استاديار پژوهش، سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني  دانشگاهها (سمت)

 

فصلنامه پايش سال ششم شماره چهارم پاييز ۶١٣٨ صص ٣٥٤-٣٤٧

تاريخ پذيرش مقاله: ٢٢/٢/١٣٨٦

 

  چكيده

بديهي است كه استفاده از مباني معمول در حقوق كودكان تولد يافته از طريق طبيعي نميتواند در بررسي مسأله ارث، حضانت، ولايـت،نفقه و حرمت نكاح كودكان تولد يافته از طريق اهداي گامت چندان ثمربخش باشد. در اين مقاله سعي شده است كه با بررسي منابع فقهيو حقوقي، شيوهاي منطقي و قابل اجرا براي تدوين قوانين و                  آيين نامههاي ضروري ارائه گـردد. هـم صـاحب رحـم و هـم صـاحب تخمـكميتوانند مادر طفل محسوب شوند. بنابراين، در اهداي گامت، كودك از طريق مادر داراي نسب خواهد بود و تمامي حقوق او     قابل اثبـات واستيفاست و مادر ميتواند برخي از تعهداتي را كه در كودكان طبيعي برعهده پدر طبيعي اسـت، بـه گـردن بگيـرد. امـا در صـورت اهـداياسپرم، از آنجا كه شوهر، پدر طبيعي كودك به شمار نميآيد، اگر بخواهد كه با اهداي اسپرم، صاحب فرزند شود، بايد بـر اسـاس مقرراتـي،تعهداتي را در زمينه تأمين نيازهاي كودك و سرپرستي او و حتي پيشبيني منابعي بـه عنـوان جـايگزين ارث از طريـق وصـيت، البتـه درمحدوده ثلث و يا هبه در زمان حيات خود بپذيرد و نيز مي توان در مسأله محرميت و حرمت نكاح از ادله مربوط به ربيبه بهره گرفت.

 

كليد واژه ها: تلقيح مصنوعي، گامت، مادر جانشين، حقوق، كودكان

 

 

مقدمه 

انسان ماهيتﹰا موجودي اجتماعي و به اصطلاح مدني بالطبع است.

خداوند، خالق همه هستي، آنگاه كه از كيفيت خلقت انـسان سـخنميگويد، به زندگي  قبيلهاي و اجتماعي او اشاره      مـيكنـد : »يـا ايهـاالناس إنا خلقناكم من ذكر و أنثي و جعلناكم شعوبﹰا و قبائل لتعارفواإ  َّن أكرَمكمأكر َمكم عنداﷲ اتقـاكم اا ّنّن اﷲ علـيم خبيـر« (حجـرات، ١٣: اي مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيرهها و قبيلهها قرار داديم تا يكديگر را بـشناسيد، گرامـيتـرين شـما نـزد خداونـدباتقواترين شماست، خداوند دانا و آگاه است). اين انـسان اجتمـاعيسرا پا نيازمند از سويي در           جامعهاي زندگي  ميكند و به طور يكسان از نعماتي برخوردار است كه خداوند منان در اختيار او گذاشته استو قرآن كريم در آيات بسيار بـر ايـن امـر اشـاره دارد: »او [خـدايي ] است كه همه آنچه را [از نعمتها] در زمين وجـود دارد بـراي شـماآفريد…« (بقره، ٢٩). از سوي ديگر خصلت فزونطلبـي و سـتمگريوي اگر با تربيتهاي اخلاقي كنترل نـشود، طغيـان نمـوده و بـرايرسيدن به مطامع خود، حقوق ديگر انسانها را ضايع ميكند. از اينرو، وضع قوانين و مقررات و اجراي آنها در جوامع براي جلوگيري ازاين خوي تجاوزگري انسان و استيفاي حـق صـاحبان حقـوق بـودهاست.

كودكان به عنوان بخشي از جامعه ماننـد سـاير افـراد از حقـوقيبرخوردار هستند كه رنـگ، مليـت، ديـن، دارا و نـدار بـودن آنهـا وكيفيت تولد آنان نميتواند مانع از احقاق آن حقوق گردد. در مقدمهاعلاميه جهاني حقوق كودك كـه در سـال ۱۹۵۹ م منتـشر شـ د واولين سند حقوقي مستقل براي كودكان جهان  بهشمار مي رود، آمده است: »كودكـان بايـستي دوران كـودكي خـود را بـا خوشـبختي وآسايش بگذرانند و از حقوق اجتماعي ويژه برخـوردار گردنـد« [۱].

در مكتب غني اسلام نيز مسأله حقـوق       كودكـان ـ بـه ويـژه حقـوقمتقابل كودكان و والدين ـ جايگـاه پراهميتـي بـه خـود اختـصاصميدهد، به عنوان مثال ميتوان به حق داشتن پدر و مادر شايـسته،حق برخورداري از سلامت جسم و روان، ارث براي جنين، حق نسبو حق تغذيه با شير مادر و وظايف پدر در اين رابطـه، حـق تعلـيم وتربيت، حق نفقه، اداره اموال كودك توسط ولّيّ و  ارث كودك اشـارهكرد.

سؤالي كه در اين مقدمه قابل طرح است اين كه: آيا كودكاني كـهاز طريــق روش هــاي كمكــي پزشــكي (ART) متولــد       مــيشــوند، ميتوانند به ِصِرف مصنوعي بودن شيوه تولد آنان از بخشي از حقوقخود محروم باشند؟ مسلمﹰا جواب اين پرسش، منفي اسـت ولـي بـاتوجه به اين كه در برخي از شيوههـاي درمـاني، امكـان اسـتفاده ازعامل بيگانه از طريق اهداي گامت يا جنين يا مادر جانـشين وجـوددارد، چه راهكارهايي هست كـه بتـوان در مـسير اسـتيفاي حقـوقكودكان گام برداشت؟

اين مقالـه درصـدد پژوهـشي اسـت بـراي پاسـخ بـه ايـن قبيـلپرسش ها.

 

يافته ها 

حقــوق كــودك، خــواه در تولــد بــا روش متــداول و خــواه روشمصنوعي با استفاده از عوامل بيگانه، به چند دسته كلي قابل تقسيماست: ١- بهرهمندي ك ودك از وجود زوجيني كه پدر و مادر حكمـياو به شـمار مـيآينـد . ٢- برخـورداري از ارث يـا مـالي كـه بتوانـدجايگزين ارث باشد. ٣- حضانت و نگهداري طفل در دوران طفوليتاز سوي والدين يا كساني كه در حكم         آنان هستند . ٤- تـأمين نفقـهكودك در دوران نيازمندي او از جانب والدين حقيقي يا حكمي او و٥- قرار گرفتن تحت ولايـت كـساني كـه مـيتواننـد قانونـﹰا ولـي اوبه شمار آيند.

صورت هاي مختلف تلقيح مصنوعي با دخالت عامل بيگانه.  

در روشهاي كمكـي پزشـكي (ART) بـراي درمـان نـا بـاروريزوجين با توجه به نارسايي زوج يا زوجه، حالات مختلفي قابل فرضاست كه عبارتند از:

١- زوج اسپرم بارور دارد و زوجه از تخمـك بـارور و رحـم سـالمبرخوردار است، ولي به جهت مانعي، لقاح طبيعي صورت نميپذيرد.

از اين  رو اسپرم مرد و تخمك زن پس از لقاح در محيط آزمايـشگاه(IVF) به رحم زوجه منتقل ميشود و مراحل رشد و دوران جنينيخود را به طور طبيعي طي ميكند. اين فرض از موضوع پژوهش مـاخارج است و حقوق كودك متولد شده با روشIVF  مـذكور ماننـدساير كودكان متولد شده از طريق طبيعي است. البته مرحوم آيه اﷲسيد محسن حكيم (ره)، از فقهاي برجسته شيعه، نسب اين كـودكرا از جانب پدر ثابت نميداند [۲] كه ال بته قول شاذ و نـادري اسـتكه ديگر فقهاي عظـام آن را نمـيپذيرنـد و صـاحب اسـپرم را پـدرطبيعــي كــودك و صــاحب تخمــك و رحــم را مــادر طبيعــي اومي شناسند[۳].

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “دانلود فایل ورد مقاله حقوق كودكان در اهداي گامت”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: