فایل به صورت ورد قایل ویرایش می باشد

بررسی فقهی حقوقی حق توارث فرزندان متولد از اهدای جنین

صدیقه مهدوی کنی[1] عاطفه ذبیحی بیدگلی[2] سمیه حمزهخانی[3][4]

چکیده

در نظام آفرینش برای هر فرد انسانی که پا به عرصه هستی میگذارد، حقوقی مفروض است، اما استفاده از حقوق مدون فعلی در مورد کودکان متولد از لقاح طبیعی نمیتواند پاسخگوی بسیاری از پرسشهای ماهوی در مورد حقوق کودک ناشی از تلقیح مصنوعی باشد. در این مقاله سعی بر آن است تا با بررسی منابع فقهی و حقوقی، پاسخی منطقی برای برخی از پرسشها که در حوزه توارث نسبت به اینگونه اطفال مطرح است، ارائه شود. در راستای تبیین وضعیت توارث کودک، تعیین ملاک الحاق نسب به عنوان یکی از موجبات ارث، احراز شرایط تحقق ارث، احراز فقدان موانع توارث و نهایت ا  تبیین حکم هر یک از اقسام تلقیح مصنوعی از طریق اهدای جنین )ناشی از اهدای اسپرم، اهدای تخمک و اهدای هر دو توسط بیگانه( ضرورت مییابد. در نهایت، به دلیل انتساب کودک به صاحبان اسپرم و تخمک و فقدان وجود رابطه نسبی میان کودک و پدر یا مادر گیرنده، پیشبینی تدابیری از سوی قانونگذار جهت محرومنشدن کودک از حقوق ارثیه )به تبع تصریح قانون به ناشناسماندن اهداکننده( لازم خواهد بود که از این جمله الزام پدر و مادر حکمی به وصیت بخشی از اموال خود به نفع این کودک است.

واژگان کلیدی

ارث، نسب، اهدای اسپرم، اهدای تخمک، اهدای جنین

 

مقدمه

پیشرفت علم و دخالت بشر در حوزههای مختلف و تأثیر آن بر زندگی انسان مقتضی تنظیم روابط جدید است. توانمندی بشر در علم ژنتیک و بهرهگیری از آن در جهت حل مشکلات و نیازمندیهای انسان به طریق اجتنابناپذیری قانونگذار را برمیانگیزد تا جهت پیشگیری از هرج و مرج و به تناسب ارزشها و مبانی اعتقادی جامعه، به تبیین موضوع پرداخته و احکام و قوانین مورد نیاز پیرامون مسائل حادث را وضع نماید.

اهمیت این امر از آنجا شدت مییابد که بشر با به کارگیری کشفیات جدید، در زمینه توالد و تناسل و تکثیر نسل گام نهاده است و از طرق غیر طبیعی، شرایط لقاح و باروری نطفه را فراهم نموده و در روند تکوین نوزاد انسان ورود مینماید.

در تبیین وضعیت حقوقی چنین کودکی که در مسیر طبیعی و متداول پا به عرصه حیات ننهاده است، یکی از مسائلی که به روشنی افکار حقوقدانان را به چالش میکشاند، مسأله ارث است. مقاله پیش رو ،به تبیین برخی از مواضع سکوت قانونگذار در این زمینه پرداخته و ارث کودک ناشی از اهدای جنین را در سه قسم اهدای اسپرم، اهدای تخمک و اهدای هر دو )که در قسم اخیر هم اسپرم و هم تخمک برای تشکیل جنین از بیگانه اخذ میشود(، مورد بررسی قرار میدهد.

با توجه به اینکه ارث از احکام مترتب بر نسب است، در صورت مشخصنمودن نسب کودک در هر یک از اقسام تلقیح مصنوعی مذکور ،میتوان وضعیت حقوقی کودک متولد را به عنوان وارث تبیین نمود. به منظور حصول بدین مطلوب، لازم است به بررسی نسب طفل حاصل از تلقیح مصنوعی به تفکیک اقسام تلقیح اسپرم و تخمک جهت اهدا به والدین گیرنده پرداخته و با توجه به احراز وجود شرایط تحقق ارث و نیز احراز فقدان موانع آن ،وضعیت ارث این طفل را مشخص

نماییم. به بیان روشنتر، در تبیین رابطه توارث میان دو نفر، در لسان فقها احراز چند عامل لازم دانسته شده است: )نجفی ،1361 ش.، حلی ،1111 ق.، طوسی ،1311 ش.، محقق حلی ،1141 ق.، علامه حلی ،1113 ق.، عاملی )شهید ثانی(، 1114 ق.(

1ـ یکی از موجبات ارث میان آن دو وجود داشته باشد که این موجبات را منحصر به احراز قرابت نسبی یا سببی دانستهاند و با توجه به اینکه موضوع مورد بحث، حق توارث طفل است، در وهله اول ارائه معیار برای انتساب فرزند به والدینش ضرورت مییابد؛

2ـ در مرحله بعد، شرایطی برای تحقق ارث لازم دانسته شده است. به عبارتی ،پس از تعیین اقربای نسبی طفل، باید وجود شرایطی سهگانه شامل موت مورث ،وجود وارث و وجود ترکه جهت اثبات تحقق ارث احراز شود؛

3ـ در گام بعدی باید بررسی شود که موانع تحقق ارث، شامل قتل، ولادت از زنا، کفر، لعان و… در رابطه دو فرد وجود نداشته باشد که در بحث تلقیح مصنوعی ،به طور خاص شبههزنازادهبودن کودک باید مرتفع شود تا تحقق ارث در صورت فقدان سایر موانع اثبات شود.

نکته قابل توجه در گامهای سهگانه مذکور این است که در لسان فقها ،وجود نکاح صحیح یا توهم نکاح صحیح )در مورد ولد شبهه( برای اثبات تحقق ارث مدخلیتی نداشته، تنها به عدم زنازادگی توجه شده است و صرفا  قرابت نسبی است که عامل شکلگیری رابطه توارث میان افراد به شمار میرود.

پیش از هر چیز بررسی عوامل سهگانه مذکور ،ارائه تعریف مختصر با تلقیح مصنوعی و اقسام آن لازم خواهد بود.

 

 

——-

[1] . استادیار دانشگاه امام صادق )ع(، گروه فقه و حقوق اسلامی، تهران، ایران. )نویسنده مسؤول(

Email: mahdavikani@gmail.com

[2] . کارشناس ارشد حقوق خانواده، دانشگاه امام صادق )ع(، تهران، ایران.

[3] نوع مقاله: پژوهشی تاریخ دریافت مقاله: 6/11/1333         تاریخ پذیرش مقاله: 11/3/

[4] . کارشناس ارشد حقوق خانواده، دانشگاه امام صادق )ع(، تهران، ایران.

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “فایل ورد مقاله: بررسی فقهی حقوقی حق توارث فرزندان متولد از اهدای جنین”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: