فایل دانلود با فرمت ورد (WORD) قابل ویرایش می باشد

 

قسامه اعضاء، منافع و جروح: اثبات دیه یا قصاص

غلامرضا جلالی

محمدرضا جلالی

 

 

چکیده

قسامه به عنوان یکی از دلایل اثبات جنایات، در فقه اسلام مورد پذیرش قرار گرفته است. حال این سوال مطرح است که در جنایت بر اعضاء، آیا با اجرای قسامه قصاص ثابت می شود یا  آنکه امکان دریافت دیه فراهم می شود. در پاسخ به این سوال ،در فقه شیعه دو دیدگاه مطرح است: طبق دیدگاه نخست، در حالتی که جنایت بر عضو، شاملِ دیه ی کامل باشد، در نوع عمد پنجاه قسم لازم است، بر اساس نظر دوم ،در چنین جراحتی که دیه ی کامل به آن تعلق  میگیرد، شش قسم کافی خواهد بود .در هر مورد چنان چه مقدار کمتری از دیه ی کامل را شامل باشد، به نسبت پنجاه قسم و شش قسم از آن خواهد بود. در پس این اختلاف در تعداد قسم ها، شاید نکته ای نهفته باشد و آن این که اگر مجنی علیه در اثبات جراحت وارده بر عضو خود بتواند پنجاه قسم را تدارک ببیند، قصاص

میکند و اگر شش قسم تدارک دید، دیه ی عضو را دریافت می نماید. این نوشتار قابلیت قسامه در قصاصِ عضو را و چگونگی امکان آن را بررسی  میکند.

واژگان کلیدی: نصاب قسامه، جراحت، جنایت بر عضو، قصاص عضو.

درآمد

برخی فقهای اهل سنت، اجرای قسامه را در مادون نفس، اعم از این که موجب قصاص باشد یا دیه، نمی پذیرند و استدلال آن ها این است که فوت  مجنیعلیه در قتل ایجاب  میکند که با عدول از قاعده ی «البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر» از هدر رفتن خون مقتول جلوگیری شود، در حالی که در جراحات، مجنی علیه حضور دارد و با تحقیق از وی، بدون عدول از قاعده ی فوق،  میتوان به کشف حقیقت نائل آمد )عبدالعزیز ،1997 م، ص 92(.

فقهای شیعه اجرای قسامه در مادون نفس را، که موجب پرداخت دیه باشد ، پذیرفتهاند. لذا در این نوشتار ابتدا نظر فقهای شیعه و سپس دلایل موافقین و مخالفین اثبات قصاص در عضو با قسامه مورد بررسی قرار  میگیرد.

1.  نظر فقهای امامیه در نقش قسامه بر اثبات قصاص یا دیه

در فقه شیعه، مدارک متعددی بر نصاب قسامه در اعضا موجود است، اما فقهای متقدم، در مورد این که، جرم اثبات شده با قسامه، موجِبِ دیه خواهد بود، یا اجرای قصاص نیز ممکن است، بحث  نکردهاند. آنان بحث از قسامه در اعضا را در باب قصاص و راه های اثبات جنایات عمد بیان داش تهاند و این مطلب نشان  میدهد که ایشان قائل به اثبات قصاص با قسامه می باشند. این مسأله در آراء متأخرین جای خود را باز کرده که در ادامه به آن می پردازیم.

11. فقهای متقدم

شهید اول در کتاب قصاص در باب ادله ی اثبات قتل آورده است: «و تثبت القسامه فی الاعضاء بالنسبه» )مکی عاملی،1384، ج2، ص 271(، از اطلاق این جمله برداشت می شود که تعداد قسامه در جنایت وارد بر عضو، به نسبت دیه ی عضو به دیه ی نفس است و می تواند موجد قصاص عضو هم باشد. بنابراین قسامه ی عضوی که دیه ی آن برابر دیه ی نفس است، پنجاه قسم می باشد و  مجنیعلیه پس از اجرای آن، عضو جانی را قصاص می کند. در بیان شهید ثانی، تفاوتی میان جراحت حاصل از جنایت با جنایتی که موجب قطع عضو می باشد، دیده نمی شود. سوال این است

 

 

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “فایل ورد مقاله — قسامه اعضاء، منافع و جروح: اثبات دیه یا قصاص”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: