فایل دانلود با فرمت ورد (WORD) قابل ویرایش می باشد

نقش زنان بزه دیده در ارتکاب جرایم جنسی

(با تکیه بر قوانین و مقررات کیفري و رویه قضایی ایران) 

 

عبدالرضا جوان جعفري بجنوردي* – فرهاد شاهیده** 

 

(تاریخ دریافت:17/12/92- تاریخ پذ یرش: 2/9/93)

چکیده  

از نظر بزهدیدهشناسی نخستین (علمی)، بعضی از افراد یا آماج هـا جـذابیت و کشـش ویـژ هاي براي بزه کاران ایجاد میکنند که در جرم شناسی از آن ها به عنوان بزهدیدگان بـالقوه یـاد مـ یشـو د. بدین سان، بزه دیده همواره یکی از عناصر مناسب وضعیتهاي پیش جنایی اسـ ت. رفتـار و گفتـار تحریک کننده و اغواءکننده و بی احتیاطی هاي زنان ممکن اسـت زمینـه مناسـبی را بـراي ارتکـاب جـرایم جنسـی علیـه آنـان فـراهم آور د. افـزون بـر ایـن، آنـان بـ هعنـوان آمـا جهـاي جـرم، نقـش تعیین کننده اي در گذر از اندیشه به عمل مجرمانه و فعلیت یافتن اندیشـه مجرمانـه ایفـاء مـ یکننـ د. هم چنین ویژگـ یهـاي زیسـتی، جایگـاه اجتمـاعی آنـان و رابطـ هاي کـه بـا بـز هکـاران دارنـد، در انتخاب شان توسط بزه کاران تأثیرگذار میباشد. به همین دلیل شناخت عواملی کـه خـود زنـان در ایجاد آن مؤثر هستند و زمینه بزه دیدگیشان را فراهم میکند امري ضروري است که میتوانـد بـه پیشگیري از بزهدیدگی آنان در حوزه جرایم جنسی نیز کمک نماید. این مقاله به دنبال بررسی این موضوع است که آیا زنان میتوانند در ارتکاب جرایم جنسی علیه خود ایفاي نقش نماینـد؟ و آیـا قانون مجازات اسلامی و رویه قضایی ایران بدین موضوع توجه دارند؟

 

واژههاي کلیدي: بزهدیدگی، زنان، جرایم جنسی، بزه دیده شناسی نخستین

 

مقدمه

مطالعات نوین جرم شناسی بر کنشگر دیگر جرم، یعنی »بزهدیده« متمرکز میشوند تـا سـهم، نقش و شخصیت وي را در تکوین جرم مشخص نمایند. نتیجه این تحولات عمیـق، تولـد رشـته جدیدي با عنوان بزهدیدهشناسی بود.1

بزهدیده شناسی نخستین مانند سایر علـوم جنـایی داراي محورهـاي خـاص خـود مـ یباشـد و مطالعاتی که در آن صورت می گیرد عبارت اند از: تعامل            بزهکار و بزه دیـده در فرآینـد ارتکـاب جرم و به دنبال آن، طبقهبندي بزهدیدگان (بزهدیده اتفاقی، بـز هدیـده بـالقوه یـا پنهـان، بـز هدیـده خاص و بزه کار- بزه دیده)،  نقش و سهم بزهدیده در پیشـگیري از جـرم و سـرانجام طبقـ هبنـدي جرایم بر اساس معیار بزهدیده. (رهامی و دیگران ،1387: ص 119)

بدین سان، بزهدیدهشناسی نخستین را میتـوان چنـین تعریـف کـر د: »شـاخ هاي از بـز هدیـد ه-شناسی است که به مطالعه نقش و سهم بزهدیده در ارتکاب جرم میپردازد؛ شخصیت بزهدیده و خصوصیات روانی، اجتماعی و زیستی او، روابط وي با بزه کار و سرانجام نقـش و سـهم قربـانی جرم را در تکوین بزه مطالعه میکند.«

قلمرو بزهدیدهشناسی نخستین یـا قربـانی شناسـی کیفـري را حقـوق کیفـري تعیـین مـ یکنـ د. بهعبارت دیگر، قربانی شناسی کیفري، قربانیان اعمـالی را کـه در قـانون مجـازات، جـر مانگـاري شده اند مطالعه میکند. الگوي این گرایش از بزهدیدهشناسی از مسـائل مربـوط بـه علـ           تشناسـی جرم و نقش بزه دیده در اعمال و رفتار مجرمانه تشکیل می شود. به عبارت دیگر، بزهدیده شناسی علمی به تعامل و روابط پویاي میان بزهدیده و بزه کار توجه میکند.

جرایم جنسی علیه زنان، بعد از جرایم خشونت آمیـز، بـالاترین میـزان را بـه خـود اختصـاص میدهد. نمونه بارز این دسته از جـرایم تجـاوز جنسـی اسـ              ت. جـرایم جنسـی یـا بـ هطـور مسـتقل صورت میگیرد و یا حین ارتکاب جرایم دیگري مثل سرقت و ورود به عنف بـه منـزل دیگـري

اتفاق میافتد. در اکثر قریب به اتفاق موارد، با به کارگیري زور و خشونت همراه است و گـاه بـا قتل یا ایراد شدید جسمانی به زن توأم میشود. (داوودي ،1388: ص 97)

در مقام علّت شناسی جرایم جنسی ،علاوه بـر بررسـی »عوامـل ش خصـی، محیطـ ی«، بایـد بـه عوامل وضعی، یعنی سهم موقعیت زنان بزهدیده یا آماج1 نیز به عنوان عامل مؤثر در ارتکاب این دسته از جرایم توجه شود. از این رو، زنان بزهدیده یا آماج جرم در چارچوب موقعیـت موجـود در ارتکاب جرم مطالعه میشود. عوامل وضعی، شرایط و اوضاع و احـوال  مشـرف بـر ارتکـاب جرم است که ارتکاب آن را تسهیل یا دشوار میکند. این قلمرو مطالعاتی به نقش سرزنش آمیـز بزهدیده در فرآیند ارتکاب جرم از نظر علت شناسانه توجه                 میکند.

بدین ترتیب، گاهی اوقات زنان بزه دیـده در جـرایم جنسـی صـرفًاً یـک آمـاج منفعـل جـرم نیستند که نقشی در ارتکاب عمل مجرمانه ایفاء نکنند، زیرا در مسـیر تکـوین جـرم و در نهایـت قربانی شدن، عوامل متعددي ایفاي نقش می کنند که گاه علت وقوع جـرم و بـز هدیـدگی، خـو د زنان هستند، بدین صورت که با اعمال و رفتار خود موجبات               بزهدیدگی خود را فراهم مـ یکننـد و یکی از عناصر و عوامل اصلی ارتکاب جرم هستند

بررسی داده هاي بزهدیدهشناسی نخستین (علمی) از دیـدگاه نقـش زنـان در ارتکـاب

جـرایم جنسی در قانون مجازات اسلامی و رویه قضایی دادگاه ها، ضرورت انجام این پـژوهش را نشـان می دهد؛ زیرا این موضوع، توجه قانون گذار ایران را به تسهیل ارتکاب جرم و

تحریک بزه کاران بالقوه از سوي زنان و چگونگی اعمال آن در دادگاه ها را ارزیابی مـ ینمایـ د.2 البتـه بـا توجـه بـه قابل دسترس بودن آراء دادگاههاي کیفري استان خراسـان رضـوي، ایـن دسـته از آراء در مقالـه حاضر بررسی شده است.

در جستار حاضر سعی میشود تا نقش زنان بزهدیده در ارتکـاب جـرایم جنسـی، بـا بررسـی مبانی نظري بزهدیدهشناسی نخستین و  معیارهاي انتخاب زنان قربانی توسط بزه کاران، با نگـاهی به قوانین و مقررات کیفري ایران و نحوه برخورد دادگاهها با اِین موضوع بررسی شود.

گفتار اول: بزهدیدگی زنان در جرایم جنسی

  1. 1. سبک زندگی زنان بزه دیده در جرایم جنسی

نظریه سبک زندگی یکی از اولین تلاش ها براي تبیـین قربـانی شـدن کیفـري اسـ ت. (Meier & Meithe, 1993: p 459-499) این نظریـه بـه گـات فردسـ ن1 و هینـدلان  گ2 منسـوب اسـت و در پـی بررسی این موضوع است که چرا برخی افراد و گروه ها بیش از دیگران در معرض خطـر بـز هدیـدگی قرار دارند. مطابق این دیدگاه، آنان بر این باورند که جرم یک واقعه اتفاقی نیست، بلکـه بـز هدیـدگی بر اساس سبک زندگی افراد و رفتار و کردار آنان در زندگی متغیـر اسـ              ت. نـوع زنـدگی افـراد نقـش کلیدي در آسیب پذیري آن ها دارد زیرا هر قدر شیوه زندگی یک زن بازتر باشد، یعنـی فعالیـ        تهـاي شغلی، تفریحی و اوقات فراغت وي در خارج از خانه بیشتر باشد، در دسترس تر و در نتیجـه بیشـتر در معرض بزه دیدگی جنسی قرار خواهد گرفت. بدین سان، این نظریه، توزیع نـامنظم بـز هدیـدگی زنـان در جرایم جنسی را در زمان و مکان، بر حسب تفاوت شیوه زندگی آنان، تبیین    میکند.

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “فایل ورد مقاله — نقش زنان بزه دیده در ارتکاب جرایم جنسی (با تکیه بر قوانین و مقررات کیفري و رویه قضایی ایران)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: